Delphi ортасының графикалық мүмкіндігін көрсету

        Осы  сәтте графикалық бейне қарапайым  фигуралар жиынынан (нүкте, шеңбер ,төрт  бұрыш немесе мәтіннен) құрылады. Сурет салу үшін TCanvas класының  туындысы Canvas компоненті қолданылады. Осы компоненттің бетіне бейнесін  сызу мүмкіндігімен қамтылған  басқа объектілер салынады. Стандартты  басқару терезелері (мысалы, Memo немесе List) арқауды қажет етпейді, себебі  олар Windows арқылы сызылады.

        Canvas объекті келесі қасиеттер, оқиғалар  және әдістермен қамтылған:

• Қаріп, қалам, бояу жаққышты қолдану арқылы бейнелерді сызу;
• Фигура және сызықтарды салу және оларды бояу;
• Мәтінді шығару;
• Графикалық бейнелерді шығару;
• Ағымдағы бейнелердің өзгеруіне сәйкес сезіндіру үзіндісін бағдарламалау.

        Canvas объектісінің қасиеттерін және әдістерін қолдану арқылы әртүррлі суреттерді, көпбұрыштыларды және мәтінді шығаруға болады, бірақ бағдарлама құрамында арқаудың OnPaint – оқиғасын өңдеуші үзіндісі міндетті түрде болуы керек.

• Canvas объектісінің TBrush түрінің Brush қасиетті келесі параметрлерімен анықталады:
• Bitmap (түрі – Tbitmap) – мөлшері 8*8 сурет, осы суретпен экрандағы аумақ толтырылады немесе боялады;
• Color (түрі – Tcolor) – бояудың түсін анықтайды;
• Handle (түрі -  Tbrush) – Windows-тың API процедураларын тікелей шақырғандағы бояу жаққышты қолдануға мүмкіндік береді;
• Style (түрі – TbrushStyle) – бояудың түрін анықтайды. Бұл параметр Bitmap қасиетімен бәсекелеседі: екеуінің қайсысы соңғы болып анықталса, бояудың түрін сол қасиет анықтайды.
• ClipRect (түрі – Trect) қасиеті – тек қана оқуға тағайындалған. Ол графикалық бейнені шығаруға арналған төртбұрышты анықтайды.
• CopyMode (түрі – Tcopy Mode) қасиеті арқылы көшірменің түрін, яғни өзгеріссіз немесе екі есе үлкейту, бейненің түсін инверсия арқылы көшіру және т.с.с анықтайды.
• Font (түрі – Tfont) Canvas бетіне шығарылатын мәтіннің қарібін анықтайды. Осы параметрдің келесі қасиеттерін ажыратады:
• Color (Tcolor) – мәтіннің түсін анықтайды;
• Height (Integer) – қаріп мөлшерін пиксель өлшемінде анықтайды;
• Name (TfontName) - қаріптің атын анықтайды (мысалы, Ariel,  Times New Roman т.с.с.);
• Size (түрі Integer) – қаріп мөлшерін пункт (1 пункт- 1/72 дюйм) өлшемінде анықтайды; Бұл параметр Height қасиетімен тікелей байланысқан: екеуінің біреуі өзгергенде екіншісі автоматты түрде өзгеріп отырады;

Style (түрі - TfontStyle) – қаріптің  түрін анықтайды (курсив, жуандылығын, асты сызылған және т.с.с.).

 

Графикалық мәліметтерді баспаға шығару (TPrint объектісі)

 

        Delphi программасында жасалынған графикалық  мәліметтерді баспаға қалай шығаруға  болады? Ол үшін Tprinter класының Printer деп  аталатын арнайы объектісі бар. Егер де программаға Printers модулі  қосылған болса ( яғни Uses бөлімінде  модуль аты қосылған болса), бұл  объект іске қосылады. Бұл объектілердің  арқасында графикалық мәліметтерді  баспаға шығару осы мәліметтерді  экранға шығару сияқты қиынға  түспейді. Ең негізгісі, Printer құрастырушыға Canvas-тың қасиетін және баспа  құрылғысында канваның мазмұнын  шығаратын әдісті ұсынады.

        Printer объектісінің әдістері мен оның қасиеттерін толығырақ қарастырайық.

   

Printer қасиеті:

• Aborted – бұл пайдаланушының Abort әдісі арқылы баспа құрылғысымен жұмысын үзгенін не болмаса үзбегенін көрсетіп отырады;
• Canvas – графиктерді шығару үшін қолданылатын орын;
• Fonts – іске қосу қаріптерінің тізімі;
• Handle – Windows API- ді тікелей шақыру кезінде қолданылады;
• Orientation – беттерді вертикальді және горизонтальді бағдарлау;
• Page Width, Page Height, Page Number – беттің ені, биіктігі және номері;
• Printers – баспа құрылғысы жүйесіндегі  барлық орнатылғандарды  санап шығады;
• PrinterIndex – сол орнатылғандардың қайсысы ағымдық екенін көрсетеді;
• Printing – BeginDoc әдісі арқылы баспаға шығарудың басталған басталмағанын көрсетеді;
• Title – желілік баспа құрылғысындағы шығарылғандардың алдыңғы тақырыптары үшін және Print Manager үшін арналған тақырып;

 

Printer әдісі:

• Abort - BeginDoc әдісімен баспаға шығаруды тоқтатады;
• BeginDoc – канвада сурет салуды қалай бастау керектің алдында шақырылады;
• EndDoc – керектілердің барлығы канвада салынып, енді баспа құрылғысы өз жұмысын осы әдістен кейін бастауға дайын тұрған кезде шақырылады;
• NewPage – келесі жаңа бетке көшу;

 

 

                           9-сурет TPrint объектісі

 

Арнайы бөлім

 

2.Delphi ортасының  графикалық мүмкіндіктерін сипаттайтын  программа барысын құру.

2.1. Есептің жалпы  қойылуы

Менің курстық жұмысымның мақсаты Delphi визуалды бағдарламасының графикалық мүмкіндіктерін көрсететін программа құру. Ол программаның қызметі түрлі түсті өрнектерді көрсететін мүмкіндігі бар программа.Осы бағдарламыны Borland Delphi бағдарламасы арқылы жобалап демонстрациялаймын.

 

2.2. Шешімнің алгоритмі.

Жұмыстың мақсаты: алдын ала енгізілген ереже талаптары бойынша бағдарламаның өзінде құрылатын графикалық бейне құру. Бейне өз еркімен жаңартылап тұрады. Уақыт аралығы (Timer) кез келген болуы мүмкін .

 

 

 

 

 

 

 

Программаны құру жоспары.

1. Жаңа жоба ашу.
2. Формаға келесі компоненттерді орналастырыңыз: сурет аумағы PaintBox, таймер Timer.
3. Сурет салу аймағын тор көздер ретінде қарастыру керек (нүкте немесе пиксель). Тор көздің әрбір көзі өз түсіне боялған. Бағдарлама барысында түстер өзгереді.
4. Терезе кодына негізгі создің алдына константаны сипаттау:

Const size = 40;

Csize = 12;

Colors: array [1..16] of TColor = (clRed, clGreen, clYellow, clBlue, clWhite, clGray, clFuchsia, clTeal, clNavy, clMaroon, clLime, clOlive, clPurple, clSilver, clAqua, clBlack);

5. Келесі іс-әрекеттерді орындау:

 

 

Ерекшеленген        объект	Object Inspector Терезесіндегі астарлар	Қасиет аты/оқиға аты	Іс-әрекет
Form 1	Properties	Caption	Форманың атын қою “Өрнек”
	Events	OnCreate	Randomize процедурасының көмегімен процедурада қайталанбайтын сандармен қамтамасыз ету. Пикселдер массивын инициализациялау. var i,j: integer; begin randomize; for i:=1 to size do for j:=1 to size do Points [i,j]:=1+random (csize); end;
PaintBox1 (астар system)	Properties	Height	Мән беру 320
		Width	Мән беру 320
		Canvas	Қасиеттің құрамы мен әдісі сурет салуды қамтамасыз етеді.
Timer 1 (астар system)	Properties	Interval	Мән беру 100
	Events	OnTimer	var i, j : Integer; c, l, r, u, d : Integer; newPoints: array [1..size, 1..size] of Integer; begin for i := 1 to size do for j := 1 to size do begin c := Points[i, j] + 1; if c > csize then c := 1; u := i – 1; if u = 0 then u := size; d := j + 1; if d > size then d := 1; l := j – 1; if l = 0 then l := size; r := j + 1; if r > size then r := 1;   80 newPoints [i, j] := Points [i, j]; if (Points [u, j] = c) or (Points [d, j] = c) or (Points [i, l] = c) or (Points [i, r] = c) then newPoints [i, j] := c; end; c := 320 div size; for i := 1 to size do for j := 1 to size do begin Points [i, j] := newPoints [i, j]; PaintBox1.Canvas.Pen.Color := Colors[Points[i, j]]; PaintBox1.Canvas.Brush.Color := Colors[Points[i, j]]; PaintBox1.Canvas.Rectangle (c*(i - 1), c*(j - 1), c*i – 1, c*j – 1); end; end;

 

 

 

6.Жобаны сақтап, іске қосыңыз.

 

 

Қорытынды

     Қорыта келгенде, мен осы курстық жұмысымды  орындау барысында бағдарламалау  әлемінде үздік жетістіктерге  қол жеткізіп отырған, қызықты  да күрделі программа – Delphi ортасы  туралы бірталай мәлімет ала  отыра, бұл тілдің басқа программалау  тілдерінің ішіндегі ең жүйрігі, озық технологиялар жетістіктерінің  талаптарына сай өз ерекшеліктерімен  қатар өз мүмкіншіліктері де  бар озығы екеніне көз жеткіздім.

     Қазіргі кезде  жаңа информациялық технологияның  жетістіктері, идеялары қолданбайтын  саланы айту қиын. Ғылымның әр  саласының есептері программалау  тілдерінің көмегімен шешіліп, күрделі  құбылыстарды зерттеу мен болжау  мүмкіндіктері жаңа деңгейге  көтерілді. Программалау технологияларының  негізгі бағыттарының бірі –  объекті бағытталған программалау  тілі. Delphi интегралды ортасы объекті  программалау принципіне негізделген. Бұл ортада күрделі қосымшалар, анықтамалық және тестілеу жүйелерін, электрондық оқулықтар, мәліметтер  қорын құруға болады.

    Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін айтатын болсам, Delphi ортасының мүмкіндігі өте зор және қазіргі уақытта кең тараған күрделі жүйелік программа болып табылады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Әдебиеттер тізімі

1.Александровский А.Д  «Delphi 5 разработка корпоративных                        приложений»       

2. «Программирование в среде Delphi 7.0» С.В. Глушанов  А.Л. Кливцов

3. «Delphi 3. Учебный курс. » Фарманов В.В.

4. «Delphi 3.Учебный курс» Бодровский С. Изд. Дом ПИТЕР, 2001.

5. «Delphi 6.Программирование на Object Pascal» Культин Н.Б. Изд.: БХВ Санкт – Петербург, 2002.

6. «Delphi 5. Справочное пособие» Архангельский А.Я. М.: ЗАО Изд. БИНОМ, 2001.